Greenberry Talks met Mandy Leeuwis

Design thinking in het publieke domein

Donderdag 25 november was Mandy Leeuwis van de gemeente Utrecht gastspreker bij Greenberry Talks. Mandy is een innovatieve ambtenaar en een beeldende denker die met onverwachte samenwerkingen innovatie in het jeugddomein nastreeft. Samen met Garage2020 en Greenberry trekt zij op om, met behulp van design principes, te komen tot nieuwe oplossingen voor complexe jeugdvraagstukken. In dit artikel lees je de highlights van deze talk.

Ontwerpen in Utrecht

"Ik hou van visies, abstracte vergezichten en innovaties. Maar wat ik vooral doe is werken vanuit verbeelding, ik probeer verschillende perspectieven er bij te halen en begin daarbij altijd bij de doelgroep: de inwoner.", vertelt Mandy. Ze realiseerde zich dat haar manier van kijken aansluit bij hoe ontwerpers dat doen: "Dit kwam op mijn pad toen ik mij ging verdiepen in het samenwerken met inwoners (participatie), het aansluiten bij de leefwereld. Dat gecombineerd met mijn achtergrond in veranderkunde heeft er voor gezorgd dat ik ben uitgekomen bij design thinking als een manier om met veranderprocessen om te gaan. Graag deel ik met jullie een aantal van mijn persoonlijke lessen en ervaringen uit onder andere het ontwerpproces kansrijke start voor het jonge kind, ook wel De Krijtclub genoemd."

Vertrouw het proces, maar… start met een droom en kompas

"Bij design thinking hoor je vaak: trust the proces en blijf weg van de oplossing. Zeker aan de start van en design thinking proces blijf je nog weg van oplossingen, en verdiept het team zich echt in de inwoner en het probleem."

"Voor veel beleidsmakers is het niet gebruikelijk om met iets te starten waarvan de oplossing nog niet helder is. Als je alleen een proces hebt om op te vertrouwen is dat wennen." Mandy vervolgt: "Bij De Krijtclub hebben we daarom een droom en een kompas geformuleerd nog voordat we het design thinking proces startten. Hierin staan publieke waarden centraal en gaan we uit van een stip op de horizon. Deze helpen kaders en richting te geven aan het team, zonder de oplossing aan te dragen. En het geeft bestuurlijk comfort. Ze zijn niet in beton gegoten, tijdens het proces krijg je input die zorgt voor continue aanscherping van de droom en het kompas."

Participeren betekent niet bij alles aan tafel zitten

Bij de start van het proces hoorde Mandy vaak van collega’s en opdrachtgevers dat inwoners zoveel mogelijk betrokken moesten worden. In het gesprek hierover haalde ze een uitspraak van Alain (Greenberry) aan om aan te geven dat de inwoner niet altijd zin of tijd heeft om aan te sluiten.: "Je kunt jezelf zien als een supermarkt expert: je gaat elke week naar de supermarkt. Maar je zit er niet op te wachten dat je elke keer bij de kassa om verbeterpunten wordt gevraagd." Aanvullend realiseerde Mandy "en soms wil je misschien ook juist wel een keer de vakkenvullers spreken. Dat is vergelijkbaar met de professionals die De Krijtclub spreekt, zo betrek je de leefwereld van de professional die met en voor de inwoner werkt."

De kunst van het vertragen en versnellen

Eenmaal gestart met een design thinking project wisselt het tempo nog wel eens. Mandy: "Waar we als professionals vaak de neiging hebben continue voortgang te boeken en met een oplossing onder de arm de wijk in te gaan, is het hier een spel van continue vertragen en versnellen."

Als voorbeeld van een versnelling noemt Mandy het doen: het voeren van gesprekken, de wijk ingaan en het opleveren van resultaten. "Maar durf te vertragen om de verdieping op te zoeken en keuzes te maken. Dit is belangrijk als je impact wilt maken. Wij hebben bijvoorbeeld lang stilgestaan bij het scherp krijgen van het probleem en de ontwerpvraag. Hierin was een gemeenschappelijke taal en nuance binnen het team belangrijk."

Ambtenaar = een vak apart

"Ambtenaar is een vak apart, een vak om trots op te zijn. En apart is goed! Het is een vak wat erg in ontwikkeling is. Er liggen grote uitdagingen voor ons op het gebied van het klimaat, woningnood, arbeidsmarkt of zorg. Dus we kunnen onze lol op! Er liggen mooie taken voor ons."

Maar, geeft Mandy aan, "ook ontwerpers kunnen hun lol op. Juist nu hebben we verbeeldingskracht nodig. Daarom denk ik dat ontwerpers altijd betrokken moeten worden. Dat kun je als ambtenaar niet even leren, of er bij doen. Anderzijds is het belangrijk dat de ambtenaar in het ontwerpteam zit. Zij kunnen goed omgaan met verschillende belangen, het sturen op publieke waarden, het werken in netwerken, en het verhaal maken waarom we doen wat we doen en wat het oplevert."

Transdisciplinair werken: zonder schuring, geen glans

Een transdisciplinair team zorgt voor nieuwe invalshoeken, patronen en oplossingen. Met die reden hebben de leden van het ontwerpteam De Krijtclub verschillende achtergronden. "Aan het begin hebben we elkaar echt moeten leren kennen, we gebruiken verschillende taal en kijken anders naar vraagstukken. Op sommige momenten is dat niet leuk en schuurt het, maar achteraf zie je daar juist de waarde van in. Juist op de momenten dat we moeten kiezen, komen de verschillen omhoog. We hebben geleerd dat je de ruimte moet nemen voor gesprekken hierover, en de droom en het kompas hielpen hier ook weer bij."

Verschil in taal en snelheid

De wereld van een gemeente en ontwerpers botst nogal eens. In taal, in snelheid. En daarbij kom je tijdens het ontwerpproces, in bijvoorbeeld het sociaal domein, in contact met tal van andere organisaties, waar ieder zijn eigen taal en werkelijkheid heeft. "Om die werelden nader tot elkaar te brengen heb ik aan het begin een masterclass 'hoe werkt een gemeente' gegeven aan het ontwerpteam. Dat hielp!" 

"In de schuring die dit oplevert laten we ook zien dat het wel lukt, we komen tot een andere taal en verbinden de werelden zo met elkaar. De naam De Krijtclub is daar een mooi voorbeeld van, die spreekt tot de verbeelding in ieders wereld. En wat in scrum de 'review' heet noemen wij het 'kijkje in de keuken'. Nu hoeven we niet meer uit te leggen wat dat is."

Met een lange adem, leren, leren, leren

"Wat ik mooi vind aan ontwerpprocessen is dat je al doende aan het leren en bijstellen bent. Het kortcyclische trekt mij enorm aan. Juist in maatschappelijk complexe vraagstukken.” Volgens Mandy is het ontwerpproces een verandering op zichzelf, en dat is dan ook haar laatste les voor vandaag: "Je leert van elkaar, in het team met wat inwoners ervaren. Leg vast wat je hier leert voor andere complexe maatschappelijke opgaven en andere ontwerpteams. Maar ook op verticaal niveau, wat leer je over systeemverandering? Wat moet je bijvoorbeeld opschalen naar ministeries?" Het bewust leren vraagt wel iets extra's van het team. "Reserveer hierop denk en doe kracht binnen het team. Anders blijft het proces en het geteste concept bij iets eenmaligs, maar je hoopt natuurlijk dat de lessen ook ergens beklijven: dat het gangbaar wordt. Ambtenaren kunnen hier een mooie rol in pakken.”

Lees het artikel dat Mandy samen met Greenberry en Garage2020 schreeflees artikel

Meer weten of contact met Mandy opnemen?

Hopelijk vond je dit een interessant inkijkje in Mandy's wereld van design thinking in het publieke domein. Je kunt de slides van haar presentatie hier downloaden. En mocht je in contact willen komen met Mandy, voel je dan vrij om de connectie aan te gaan via LinkedIn.

Indien je meer wilt weten over het ontwerpproces van De Krijtclub kijk dan op www.dekrijtclub.nl

Digitaal design waar iedereen een beetje beter van wordt.

Snel naar
  • Werk
  • Over ons
  • Aan de slag
  • Werken bij
  • Updates
Contact
  • Maliebaan 50
  • 3581 CS Utrecht
  • Nederland
  • Waar ligt dat?

We zijn een digitaal designbureau dat zich vastbijt in complexe vraagstukken. Door empathie, creativiteit en technologie te combineren, helpen we jou om je missie waar te maken.